Rząd chce płacić firmom za oszczędzanie prądu. Jest jeden warunek

Państwo chce wynagradzać przedsiębiorców za ograniczenie zużycia energii elektrycznej w czasie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw. Taką zmianę przewiduje projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła, przygotowany przez Ministerstwo Energii. Dokument jest obecnie na etapie opiniowania. Jeśli przepisy wejdą w życie, przedsiębiorcy objęci tzw. stopniami zasilania po raz pierwszy będą mogli otrzymać wynagrodzenie za zastosowanie się do ograniczeń.

Dlaczego rząd chce płacić za oszczędzanie prądu? Wnioski po kryzysie energetycznym z 2015 roku

Ministerstwo Energii w uzasadnieniu projektu wraca do wydarzeń z sierpnia 2015 r. W czasie wyjątkowo wysokich temperatur krajowy system elektroenergetyczny znalazł się pod ogromną presją. Produkcja energii nie nadążała za zapotrzebowaniem, dlatego operator systemu przesyłowego wprowadził stopnie zasilania ograniczające pobór energii przez część dużych odbiorców.

Autorzy projektu wskazują, że przedsiębiorcy mieli wówczas tylko jedną motywację – groźbę kary finansowej za niestosowanie się do ograniczeń. Nowe przepisy mają odwrócić tę logikę. Oprócz sankcji pojawi się wynagrodzenie dla tych odbiorców, którzy ograniczą pobór energii zgodnie z decyzją władz. Ministerstwo argumentuje, że takie rozwiązanie zwiększy bezpieczeństwo całego systemu elektroenergetycznego i zmniejszy ryzyko niekontrolowanych wyłączeń energii.

Kto dostanie pieniądze za oszczędzanie prądu? Wyjaśniamy, kogo obejmą nowe przepisy

Projekt nie obejmuje wszystkich odbiorców energii. Wynagrodzenie ma przysługiwać podmiotom, które:

• podlegają ograniczeniom w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej,
• zastosują się do ogłoszonych stopni zasilania,
• ograniczą pobór energii zgodnie z obowiązującymi planami ograniczeń.

Chodzi przede wszystkim o większych odbiorców energii, dla których moc umowna wynosi co najmniej 300 kW. Takie przedsiębiorstwa już dziś mogą zostać objęte stopniami zasilania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii. Dla gospodarstw domowych zasady pozostają bez zmian. Projekt nie przewiduje dopłat dla indywidualnych odbiorców energii.

Zobacz także

Rząd podnosi podatek do 15 proc. Ta grupa Polaków zapłaci więcej od 2027 r.

Jak będzie działało wynagrodzenie za oszczędzanie prądu? Mechanizm nowych przepisów

Największą nowością projektu jest stworzenie kompletnego systemu rozliczeń. Rozporządzenie określa między innymi:

• kiedy powstaje prawo do wynagrodzenia,
• jak będzie ustalana wielkość ograniczenia poboru energii,
• jak operatorzy będą wyliczać należne wynagrodzenie,
• jak będą wyglądały rozliczenia pomiędzy operatorami i odbiorcami,
• jakie informacje i dokumenty będą przekazywane podczas całego procesu.

Projekt nie wskazuje jeszcze konkretnych stawek wynagrodzenia dla przedsiębiorców. Opisuje natomiast mechanizm, według którego operatorzy będą ustalać wysokość należnych wypłat na podstawie rzeczywiście zrealizowanego ograniczenia poboru energii. Istotną zmianą jest również dostosowanie rozliczeń do Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF).

Przykład. Jak firma dostanie pieniądze za ograniczenie zużycia prądu?

Wyobraźmy sobie zakład produkcyjny, który posiada moc umowną przekraczającą 300 kW i znajduje się w grupie odbiorców objętych planami ograniczeń. Rząd ogłasza stopnie zasilania z powodu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii (np. z powodu długotrwałych upałów). Firma ogranicza produkcję na kilka godzin, wyłącza część urządzeń i zmniejsza pobór energii zgodnie z planem przygotowanym wcześniej przez operatora.

Po zakończeniu okresu obowiązywania ograniczeń operator porównuje rzeczywiste zużycie energii z wartościami wynikającymi z planu ograniczeń. Na tej podstawie ustala wielkość redukcji oraz wysokość należnego wynagrodzenia zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu. Projekt nie zawiera jeszcze konkretnych kwot, dlatego dziś nie można przesądzić, ile dokładnie otrzymałaby taka firma.

Skąd będą pieniądze na wynagrodzenia za oszczędzanie prądu?

To jedno z najczęściej pojawiających się pytań przy nowych regulacjach. Ministerstwo proponuje, aby wypłaty były finansowane z przychodów z opłaty jakościowej, którą dysponuje operator systemu przesyłowego. W uzasadnieniu podkreślono, że rozwiązanie ma prowadzić do rozłożenia kosztów utrzymania bezpieczeństwa energetycznego pomiędzy wszystkich korzystających z systemu elektroenergetycznego. Dzięki temu przedsiębiorcy, którzy ograniczą pobór energii w czasie kryzysu, nie będą ponosić ciężaru tych działań wyłącznie we własnym zakresie.

Czy nowe przepisy dotyczą także gospodarstw domowych? Co zmieni się dla odbiorców prądu

Większość odbiorców indywidualnych nie odczuje zmian bezpośrednio. Projekt nie przewiduje wypłat dla gospodarstw domowych ani nowych obowiązków dla przeciętnych odbiorców energii. Pośrednio zmiany mogą jednak zwiększyć bezpieczeństwo całego systemu elektroenergetycznego. Jeżeli duzi odbiorcy będą skuteczniej ograniczać pobór energii w sytuacjach kryzysowych, spadnie ryzyko awaryjnych wyłączeń energii obejmujących znacznie szersze grupy odbiorców. Autorzy projektu właśnie taki cel wskazują jako najważniejszy – ograniczenie ryzyka poważnych zakłóceń pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

Zobacz także

Nowy podatek od mieszkań. Zamiast 100 zł właściciel może zapłacić nawet 7500 zł rocznie

Kiedy nowe przepisy o wynagrodzeniu za oszczędzanie prądu wejdą w życie?

Na razie nie ma jeszcze daty. Projekt rozporządzenia z 15 lipca 2026 r. znajduje się na etapie opiniowania. Po zakończeniu konsultacji i uzgodnień dokument będzie mógł trafić do przyjęcia przez Radę Ministrów, a następnie do publikacji w Dzienniku Ustaw. Dopiero wtedy będzie można wskazać dokładną datę wejścia nowych przepisów w życie. Na obecnym etapie projekt nie określa konkretnego terminu obowiązywania nowych rozwiązań.